nguội tanh
Định nghĩa
- Tính từ:
- Hoàn toàn nguội lạnh, không còn chút hơi ấm nào: Dùng để miêu tả trạng thái của đồ vật (thường là thức ăn, đồ uống) đã nguội hẳn, mất hết nhiệt độ.
- Lạnh lẽo, không còn chút cảm xúc, nhiệt tình nào: Dùng để miêu tả thái độ, tình cảm, bầu không khí đã trở nên lạnh nhạt, xa cách, không còn sự ấm áp, nồng nhiệt ban đầu.
Ví dụ sử dụng
Về đồ vật:
- Cốc cà phê để quá lâu ngoài hiên đã nguội tanh. (Ly cà phê để quá lâu ngoài hiên đã nguội lạnh hoàn toàn.)
- Món canh trên bàn ăn chẳng ai động đũa, giờ đã nguội tanh. (Món canh trên bàn ăn chẳng ai động đũa, giờ đã nguội ngắt.)
Về cảm xúc, không khí:
- Sau cuộc cãi vã, bầu không khí trong nhà trở nên nguội tanh. (Sau cuộc cãi vã, bầu không khí trong nhà trở nên lạnh lẽo, im ắng.)
- Tình cảm ngày xưa giờ đã nguội tanh, chẳng còn gì để nói với nhau. (Tình cảm ngày xưa giờ đã nguội lạnh, chẳng còn gì để nói với nhau.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "nguội tanh như tiền trả lại": Thành ngữ so sánh, nhấn mạnh sự lạnh lẽo, vô vị, mất hết ý nghĩa, giống như đồng tiền đã chi ra rồi được trả lại.
- Lời khen của anh ấy nghe nguội tanh như tiền trả lại, chẳng có chút chân thành. (Lời khen của anh ấy nghe lạnh nhạt vô vị, chẳng có chút chân thành.)
Biến thể và từ gần giống
- Nguội ngắt: Từ đồng nghĩa, cùng chỉ trạng thái nguội lạnh hoàn toàn (của đồ vật) hoặc lạnh lẽo, hiu quạnh (của cảm xúc, không khí). "Nguội tanh" thường mang sắc thái mạnh hơn một chút.
- Nguội lạnh: Nhấn mạnh trạng thái mất hết hơi ấm, có thể dùng cho cả đồ vật và tình cảm.
- Lạnh tanh: Tập trung vào cảm giác lạnh lẽo, thường dùng cho không khí, thái độ.
Từ đồng nghĩa
- Lạnh ngắt: Rất lạnh, gây cảm giác buốt giá (thường cho thời tiết) hoặc lạnh lùng (về thái độ).
- Hiu quạnh: Vắng lặng, lạnh lẽo, gợi cảm giác cô đơn (thường cho không gian).
- Nhạt nhẽo: Vô vị, không còn hứng thú, thiếu sự nồng nhiệt (thường cho cảm xúc, mối quan hệ).
Từ trái nghĩa
- Nóng hổi: Còn rất nóng, vừa mới được làm ra (về đồ vật); nhiệt tình, sôi nổi (về cảm xúc).
- Ấm áp: Có nhiệt độ dễ chịu (về đồ vật, thời tiết); mang lại cảm giác yên bình, hạnh phúc (về tình cảm, không khí).
- Nồng nhiệt: Rất nhiệt tình, thân thiện và ấm áp.